Wetsvoorstel compartimenteringsreserve ingediend

 

De Hoge Raad heeft op 14 juni 2013 uitspraak gedaan inzake de behandeling van voordelen die genoten worden op aandelen waarop eerst de deelnemingsvrijstelling niet van toepassing was (belaste sfeer), maar door een wijziging van de wettelijke bepalingen de deelnemingsvrijstelling met ingang van 2007 wel van toepassing is geworden (onbelaste sfeer). Hierbij gaat het om de compartimentering van de voor- en nadelen die met de aandelen voor en na sfeerovergang behaald worden.

Naar aanleiding van dit arrest heeft de staatssecretaris van Financiën op 3 september 2013 een wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer dat de compartimentering van voordelen uit een deelneming bij sfeerovergang regelt. In dit thema-artikel zal nader worden ingegaan op de deelnemingsvrijstelling en de compartimenteringsleer, het arrest van de Hoge Raad en het wetsvoorstel van staatssecretaris Weekers.

Deelnemingsvrijstelling en compartimenteringsleer

Een Nederlandse moedermaatschappij en Nederlandse dochtermaatschappij worden in principe zelfstandig voor de eigen winst in de heffing van de vennootschapsbelasting betrokken. Wanneer een dochtermaatschappij haar winst, na aftrek van de vennootschapsbelasting, aan haar moedermaatschappij uitkeert, dan zou zonder wettelijke voorziening deze winst ook bij de moedermaatschappij belast worden en dus tweemaal belast worden. Dit doet zich ook voor bij een buitenlandse dochtermaatschappij. De wettelijke voorziening om de dubbele heffing te voorkomen, is de deelnemingsvrijstelling. De deelnemingsvrijstelling heeft tot doel om te voorkomen dat dezelfde winst binnen een concern meervoudig wordt belast. Naast dividend, is de deelnemingsvrijstelling ook van toepassing op koerswinsten.

Om de deelnemingsvrijstelling toe te kunnen passen, moet er aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Het kan echter voorkomen dat niet gedurende de hele bezitsperiode van de deelneming aan de voorwaarden voor toepassing van de deelnemingsvrijstelling wordt voldaan. Dit kan voorkomen door gewijzigde feiten en omstandigheden bij de moedermaatschappij of de deelneming zelf. In dergelijke gevallen moet de winst bij verkoop van de deelneming worden gesplitst in een vrijgesteld deel (deelnemingsvrijstelling) en een belast deel (geen deelnemingsvrijstelling). Deze leer wordt de compartimenteringsleer genoemd en is op doel en strekking van de deelnemingsvrijstelling gebaseerd.

Arrest 14 juni 2013 Hoge Raad nr. 11/04538

Uit het arrest van de Hoge Raad kan opgemaakt worden dat voordelen uit deelneming die toerekenbaar zijn aan een periode waarin de deelnemingsvrijstelling niet van toepassing was, maar die verkregen worden in een periode waarin de deelnemingsvrijstelling wel van toepassing is, onder omstandigheden toch onder de deelnemingsvrijstelling kunnen vallen. De compartimentering wordt niet toegepast tussen belaste en onbelaste voordelen die met de deelneming worden behaald voor en na een sfeerovergang van de belaste naar de onbelaste sfeer en vice versa, indien die sfeerovergang het gevolg is van een wetswijziging.

In de onderhavige zaak was er sprake van een Nederlandse vennootschap die 49 procent van de aandelen in twee van de in Verenigde Arabische Emiraten gevestigde vennootschappen hield. De deelnemingsvrijstelling gold niet voor deze twee deelnemingen in 2006. Met ingang van 1 januari 2007 gold de deelnemingsvrijstelling wel voor de twee deelnemingen door de Wet werken aan winst. De twee deelnemingen hebben in 2007 dividend uitgekeerd waarvan een deel toerekenbaar was aan 2006 en een deel aan 2007. De vraag die hierbij centraal stond was welk gedeelte van het dividend onder de deelnemingsvrijstelling viel. Volgens de inspecteur was de deelnemingsvrijstelling in 2007 van toepassing op de dividenden die toerekenbaar waren aan 2007. Dit standpunt van de inspecteur was gebaseerd op de parlementaire wetsgeschiedenis van de Wet werken aan winst. In de toelichting van het wetsvoorstel Werken aan winst had de staatssecretaris van Financiën aangegeven dat voordelen uit een deelneming gecompartimenteerd moesten worden bij een sfeerovergang van de belaste naar de onbelaste sfeer en ook omgekeerd. Deze compartimentering was destijds echter niet wettelijk vastgelegd.

Wettelijk vastleggen

De Hoge Raad oordeelde dat indien de wetgever wenst dat gecompartimenteerd wordt bij een sfeerovergang van belaste naar onbelaste sfeer en omgekeerd, dit tevens wettelijk vastgelegd moet worden. De Hoge Raad is dus afgeweken van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Werken aan winst. De belastingplichtige hoefde in de onderhavige zaak niet te compartimenteren en alle voordelen die behaald waren in 2006 en 2007 vielen onder de deelnemingsvrijstelling.

Wetsvoorstel Staatssecretaris Weekers

Het kabinet is van mening dat het bij sfeerovergang niet compartimenteren van de voordelen leidt tot een budgettair verlies van ongeveer € 200 miljoen. Daarnaast zou er een onevenwichtigheid kunnen ontstaan doordat belastingplichtigen al naar gelang de meest wenselijke uitkomst zich kunnen beroepen op de memorie van toelichting, waarin wordt gesteld dat moet worden gecompartimenteerd, of op het arrest van de Hoge Raad, op basis waarvan niet hoeft te worden gecompartimenteerd. Deze consequenties acht het kabinet onwenselijk. Daarom heeft de staatssecretaris op 3 september 2013 een wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer dat compartimentering bij sfeerovergang regelt op de wijze zoals beschreven is in de toelichting bij de Wet werken aan winst. Om te voorkomen dat belastingplichtigen gebruik zouden kunnen maken van de hiervoor beschreven onevenwichtigheid heeft de staatssecretaris voorgesteld om de desbetreffende wetsaanpassing terug te laten werken tot en met 14 juni 2013.

Het wetsvoorstel houdt in dat bij een overgang van de belaste naar de onbelaste sfeer en vice versa er een waardering van de aandelen op de waarde in het economische verkeer zal plaatsvinden op het tijdstip dat direct voorafgaat aan de sfeerovergang. Deze waardering is nodig om de fiscale claim te kunnen behouden. De voordelen die aan de belaste periode toerekenbaar zijn, worden pas in de heffing betrokken als er sprake is van realisatie van deze voordelen. De compartimentering zal tevens toegepast worden bij dividenden. Daarbij moet vastgesteld worden of het dividend uit een belaste of onbelaste periode afkomstig is.

Naast de sfeerovergang tussen de belaste en de onbelaste sfeer wordt ook de overgang met de verrekeningssfeer geregeld. Hierbij wordt aangeknoopt bij hetgeen in de memorie van toelichting bij de Wet werken aan winst is opgemerkt. Het arrest van de Hoge Raad heeft een grotere reikwijdte dan alleen de toepassing van de deelnemingsvrijstelling. In alle gevallen waarin de wetgever geen wettelijke overgangsmaatregelen heeft geregeld, kan er een beroep worden gedaan op dit arrest.

Gevolgen praktijk

Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, dan moet ieder bedrijf met ingang van 14 juni 2013 bij sfeerovergangen in de deelnemingsvrijstelling rekening houden met een wettelijke regeling voor compartimentering. Deze regeling zal niet alleen voor sfeerovergangen vanaf 14 juni 2013 gelden, maar ook voor sfeerovergangen die zich voor die datum hebben voorgedaan.

Discussie (0)

Bekijken en participeren
Log in of Registreer om een reactie te plaatsen
terug