Horizontaal toezicht, doen of niet?

Bron: Redactie FiscaalTotaal

Horizontaal toezicht bestaat al een aantal jaar, maar er zijn relatief weinig bedrijven die hieraan meedoen. Volgens het rapport van de commissie Stevens is er nog veel onduidelijk over horizontaal toezicht. Zo zijn de spelregels nog niet helemaal duidelijk en is de Belastingdienst er niet in geslaagd om een overtuigend verhaal te vertellen over de voor- en nadelen van horizontaal toezicht.

Wat is horizontaal toezicht?

De Belastingdienst houdt op verschillende manieren toezicht. Horizontaal toezicht (HT) is slechts één van de vormen van toezicht. Het is een vorm van samenwerking tussen de Belastingdienst en bedrijven die steunt op wederzijds begrip, transparantie in handelen en vertrouwen. Om in aanmerking te kunnen komen voor HT moet de belastingplichtige fiscaal in control willen zijn en ook daadwerkelijk in control zijn. Als de belastingplichtige van plan is om onder horizontaal toezicht te komen begint het proces, want het is vrijwillig. Eerst vindt er een klantoriëntatie plaats en vervolgens een eerste HT-gesprek. Er wordt gekeken naar de houding van de beleidsbepalers binnen de organisatie. Vervolgens komt de compliance verkenning aan de beurt. Door middel van interviews wordt onderzocht hoe het fiscale bewustzijn binnen de organisatie is. Niet zozeer de technische problemen, maar processen zijn van belang. Als de Belastingdienst een voldoende positief beeld heeft van de organisatie kan het convenant getekend worden. Vervolgens begint het echte werk pas. Het bedrijf moet indien nodig aanpassingen doen om intern volledig in control te zijn. Aan de hand van de mate van interne beheersing en risico’s zal de Belastingdienst het toezicht aanpassen. In plaats van traditionele boekenonderzoeken zal er steekproefsgewijs gekeken worden naar de processen en beheersmaatregelen.

Doel van horizontaal toezicht

Het doel van HT is om door middel van een samenwerking gebaseerd op transparantie en vertrouwen de vrijwillige regelnaleving te bevorderen. Als de Belastingdienst meer kan vertrouwen op de aangifte van bedrijven omdat zij bekend is met het bedrijf en hun interne beheersingsmaatregelen en processen, dan kunnen de kosten van toezicht omlaag. De kosten van toezicht moeten door de bezuinigingen ook noodzakelijk omlaag. Door de belastingplichtige als het ware te belonen met minder strenge controles in ruil voor goed gedrag kan de Belastingdienst het toezicht effectiever maken. De aard en intensiteit van het toezicht neemt namelijk af naar mate de belastingplichtige fiscaal méér in control is.

Voordelen van horizontaal toezicht

De belastingplichtige moet de nodige inspanningen verrichten om überhaupt al onder HT te kunnen komen, maar staan er ook voordelen tegenover? Hieronder een aantal voordelen:

  • Eén aanspreekpunt bij de Belastingdienst. De Belastingdienst krijgt hiermee ook een gezicht. Als er bepaalde issues zijn, dan kan direct contact worden opgenomen met de contactpersoon;
  • Minder toezicht zoals controles en vragenbrieven;
  • Minder risico op correcties, naheffingen en boetes (doordat er over en weer vaak contact is, kunnen grijze gebieden vóórdat de aangifte is ingediend besproken worden);
  • Sneller een definitieve aanslag (in de praktijk kan bij bedrijven met HT binnen een week al een definitieve aanslag op de mat liggen).

Nadelen van horizontaal toezicht

Er zitten niet alleen maar voordelen aan HT. Nadelen kunnen zijn:

  • Ten eerste moet de organisatie al enige inspanningen verrichten om te beginnen met HT. De Belastingdienst heeft geen expliciete voorschriften hoe het interne proces eruit moet zien, maar het moet wel praktisch toepasbaar en aanvaardbaar zijn. Dit kost tijd en dus geld;
  • De belastingplichtige tekent het convenant en hierdoor wordt er méér vertrouwen gegeven richting de Belastingdienst. Door de verzwaarde zorgplicht zou er wellicht eerder een boete kunnen worden opgelegd als er fouten wordt gemaakt;
  • De controle- en inzagemogelijkheden van de Belastingdienst worden groter;
  • Het is lastiger om aan tax-verkenning en tax-planning te doen. Grensgebieden en grijze gebieden in het fiscaal recht kan men moeilijker opzoeken en daardoor ook minder voordeel behalen als de belastingplichtige bij ‘mogelijke twijfelgevallen’ al moet overleggen met de Belastingdienst.

Opnieuw gerichte looncontroles, laat u niet verrassen!

Sinds een paar jaar kennen we het Horizontaal Toezicht als controle-instrument. Maar nu zet de Belastingdienst toch weer extra mankracht (600 controleurs) in om gerichte loon- en premiecontroles te doen.

Zie ook: Masterclass Looncontrole op 22 mei 2014 (Kantoor EY Amsterdam)

terug