Overheidsfinanciën verbeterd, maar weinig inzicht in opbrengst maatregelen

Bron: Algemene Rekenkamer

Volgens de Algemene Rekenkamer is het aannemelijk dat de pakketten met honderden maatregelen van de afgelopen drie kabinetten bijgedragen hebben aan de verbetering van de rijksfinanciën. Het is echter niet duidelijk in welke mate de maatregelen hebben bijgedragen aan het op orde brengen van de overheidsfinanciën.

Weinig inzicht in economische en maatschappelijke gevolgen

De Algemene Rekenkamer heeft zes jaar rijksbeleid ter verbetering van de overheidsfinanciën in kaart gebracht. Dit is gebeurd met een mix van bezuinigingen, lastenverzwaringen en in beperktere mate intensiveringen en lastenverlichtingen. Die gaan naar verwachting per saldo structureel € 47,4 miljard opleveren. Niet duidelijk is echter in welke mate de vanaf 2011 genomen maatregelen hebben bijgedragen aan het op orde brengen van de overheidsfinanciën. De kabinetten hebben namelijk niet bijgehouden wat de exacte financiële opbrengst van de maatregelen is geweest, wat de maatschappelijke consequenties zijn en wat de (negatieve) gevolgen zijn geweest voor de economie. Zonder deze informatie kan het parlement bij een volgende economische crisis en verslechterende overheidsfinanciën niet afwegen of een aanpak zoals in de afgelopen jaren weer wenselijk is.

Aanbevelingen voor Dijsselbloem

De Algemene Rekenkamer beveelt de minister van Financiën aan bij invoering van toekomstige maatregelen van tevoren af te spreken hoe de effecten in samenleving en qua geld gemonitord worden. Ook zijn afspraken gewenst hoe Kamerleden de gevolgen in beeld gebracht krijgen. Verder zou de minister alsnog onderzoek moeten doen naar de financiële en maatschappelijke gevolgen van de belangrijkste bezuinigingen en lastenverzwaringen, inclusief de invloed op de economie.

Wie voelt het in de portemonnee?

Wie heeft het meest gemerkt van het beleid om de overheidsfinanciën te verbeteren door per saldo lagere overheidsuitgaven en hogere belastingen? Analyse van alle 486 maatregelen wijst uit dat het grootste deel, €24,1 miljard, bij de overheid zelf is bezuinigd. Voorbeelden daarvan zijn korten op de uitgaven voor gemeenten, voor ministeries en uitvoeringsorganisaties, zoals de Belastingdienst, veiligheidsdienst AIVD en uitkeringsorganisatie UWV, en het het jarenlang bevriezen van ambtenarensalarissen. Burgers kregen door de budgettaire maatregelen opgeteld € 16,2 miljard te verwerken. Voorbeelden hiervan zijn het verlagen van de kinderopvangtoeslag, en verhogen van accijns op sigaretten en de assurantiebelasting en de AOW-leeftijd. Bedrijven moesten per saldo € 7,1 miljard inleveren, door onder meer het stopzetten of verminderen van subsidies en invoeren van een bankenbelasting.

Rapport en database

De Algemene Rekenkamer publiceerde vandaag het rapport Kosten en baten van saldoverbeterende maatregelen 2011-2016 – Zicht op zes jaar bezuinigen en lasten verzwaren. Alle maatregelen zijn in een database terug te vinden via www.rekenkamer.nl.

 

terug