Financieel Jaarverslag 2016: voor het eerst in jaren een begrotingsoverschot

Bron: Rijksoverheid

Het Rijk gaf vorig jaar voor het eerst sinds 2008 minder geld uit dan er binnenkwam. Dat zorgde voor een begrotingsoverschot van € 2,9 miljard. Dat kwam vooral doordat de opbrengst uit belastingen en premies hoger lag dan verwacht. De uitgaven waren ook iets lager dan begroot. Daarnaast daalde ook de overheidsschuld aanzienlijk.

Overheidsschuld

Dat blijkt uit het Financieel Jaarverslag van het Rijk (FJR) 2016, waarin het kabinet rapporteert en verantwoording aflegt over de economische en budgettaire ontwikkelingen in 2016. Uiteindelijk bedroeg de schuld eind 2016 €434 miljard, zo’n €26.000 per Nederlander. In 2014 was de overheidsschuld nog €450 miljard, €27.000 euro per Nederlander. Het jaar daarop daalde de schuld naar €441 miljard (€26.000 per Nederlander). Met de schuld van 2016, die 62,3% van het bruto binnenlands product uitmaakte, zat Nederland nog wel boven de Europese limiet van 60%. Dat is € 32 miljard lager dan waarmee het kabinet in de Miljoenennota 2016 rekening hield.

Arbeidsmarkt en woningmarkt

De Nederlandse economie groeide in 2016 met 2,2% in het hoogste tempo sinds het uitbreken van de financiële crisis in 2008. Ook op de arbeidsmarkt en de woningmarkt ging het beter. De werkloosheid daalde met 75 duizend mensen en kwam in december uit op 5,4%, het laagste niveau sinds eind 2011. Voor het eerst sinds 2009 daalde daarnaast het aantal langdurig werklozen, ook onder ouderen. Het aantal werkenden nam toe met ongeveer 110 duizend.

Het aantal verkochte woningen bereikte een recordniveau. Het aantal onderwaterhuishoudens, die een grotere hypotheekschuld dan woningwaarde hadden, daalde in 2016 verder. Eind 2015 had nog 25,6% van de huishoudens een onderwaterhypotheek; eind 2016 was dat 17,6%.

Bedrijfsvoering

Ook de rechtmatigheid van de ontvangsten en uitgaven van het Rijk was in 2016 opnieuw hoog en voldeed aan de norm van 99%. Maar niet alles ging goed in 2016. Zo kwam de financiële besluitvorming van de Belastingdienst onder verscherpt toezicht te staan. De Belastingdienst is druk bezig met een jarenlange en omvangrijke renovatie van de dienst. Daarnaast heeft het ministerie van Financiën maatregelen genomen om het financiële toezicht op de Belastingdienst te verbeteren.

Financiële sector

Na acht jaar lang volledig overheidsbezit te zijn geweest is een eerste deel van verzekeraar ASR in 2016 voor € 1,1 miljard naar de beurs gebracht. Het ging om ruim 36% van de aandelen ASR. Daarnaast werd ook een tweede tranche van het belang van de staat in ABN AMRO naar de beurs gebracht. Hier ging het om 7% van het uitstaande aandelenkapitaal, wat ruim €1,3 miljard opleverde. Propertize, een voormalige vastgoedtak van SNS Reaal, is vorig jaar verkocht aan een consortium bestaande uit Lone Star Funds en JP Morgan. De verkoop leverde bijna €0,9 miljard op.

Het Verantwoordingsdebat volgt op 31 mei 2017 met de Tweede Kamer.

Begrotingstekort / EMU-saldo 2010-2016

Tekort/overschot 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
als % bbp -5 -4,3 -3,9 -2,4 -2,3 -2,1 0,4
in miljarden euro -31,5 -27,6 -25,1 -15,5 -15 -14,1 2,9
per dag in miljoenen euro -86 -76 -68 -42 -41 -39 8

Overheidsschuld / EMU-schuld 2010-2016

Overheids-schuld 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
als % bbp 59,3 61,6 66,4 67,7 67,9 65,2 62,3
in miljarden euro 375 396 428 442 450 441 434
euro per Nederlander 23.
000
24.
000
26.
000
26.
000
27.
000
26.
000
26.
000

Ontwikkeling rijksbegroting 2016

Datum Miljoenen-nota 2016 (sept.
2015)
Voorjaars-nota 2016 (mei
2016)
Miljoenen-nota 2017 (sept.
2016)
Najaars-nota 2016 (nov.
2016)
Jaar-verslag 2016
(mei 2017)
Begrotings-tekort (EMU-saldo, % bbp) -1,5 -1,4 -1,1 -0,4 0,4
Overheids-schuld (EMU-schuld, % bbp) 66,2 64,4 63,4 63 62,3
terug