Zzp’er of werknemer

Bron: Redactie FiscaalTotaal

Zzp’er of werknemer

In dit dossier leest u over de zelfstandige zonder personeel (zzp’er) en de werknemer. Met name het verschil in belasting- en premiedruk en de oorzaken daarvoor worden besproken. Ook wijzen wij u op het verschil in aansprakelijkheid.

1. Begrip zzp’er

Een zzp’er is een zelfstandig werkende ondernemer die geen personeel in dienst heeft. Of u wel of niet als ondernemer wordt aangemerkt hangt af van een aantal factoren:

  • de duurzaamheid en de omvang van de verrichte werkzaamheden en de omzet;
  • de winst en de winstverwachting;
  • het lopen van (ondernemers)risico;
  • de omvang van de investeringen;
  • de beschikbare tijd;
  • de bekendheid naar buiten;
  • het aantal opdrachtgevers.

Bij de beoordeling is zelden één specifieke factor doorslaggevend. Het hangt af van meer factoren.

In 2012 heeft de rechter beslist dat ook toekomstige ontwikkelingen bij de beoordeling een rol spelen. En verder heeft de rechter in een ander geval beslist dat u ook als u minder dan drie opdrachtgevers per jaar heeft toch in fiscale zin (IB-)ondernemer kunt zijn. Als u voldoende zelfstandig werkt, met eigen gereedschap en een eigen auto pleit dat voor ondernemerschap. En het hebben van één opdrachtgever voor de lange termijn geeft u zekerheid en staat ondernemerschap niet in de weg.

Om aan een opdrachtgever vooraf duidelijkheid te geven over uw fiscale status kon u tot 1 mei 2016 een Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) bij de Belastingdienst aanvragen. Vanaf 1 mei 2016 kan de VAR niet meer worden gebruikt.  In plaats daarvan kunnen opdrachtgever en opdrachtnemer gebruikmaken van voorbeeldovereenkomsten of hun arbeidsrelatie vastleggen in een eigen overeenkomst op grond van de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA). Pleeg hierover vooraf overleg met uw adviseur.

Als u IB-ondernemer bent betaalt u inkomstenbelasting. U ontvangt hiervoor aan het begin van het kalenderjaar een voorlopige aanslag. Als na het doen van de aangifte blijkt dat u aanvullend belasting moet betalen, wordt u aanvullend een aanslag opgelegd. Ook moet u periodiek (per maand, per kwartaal of per jaar) omzetbelasting op aangifte afdragen als u met BTW belaste prestaties verricht. U ontvangt ook een aanslag voor de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet.

2. Begrip werknemer

Een werknemer is iemand die in dienstbetrekking werkzaam is. Van een dienstbetrekking is sprake als aan drie voorwaarden wordt voldaan:

  • de opdrachtnemer ontvangt loon;
  • de opdrachtnemer is verplicht het werk persoonlijk te verrichten (en kan zich dus niet zonder toestemming van de opdrachtgever laten vervangen);
  • de opdrachtnemer staat in een gezagsverhouding tot de opdrachtgever.

Van een gezagsverhouding is al snel sprake. Het is voldoende dat de opdrachtgever aanwijzingen kan geven. Of dat ook daadwerkelijk gebeurt, doet er niet toe. Het maakt ook niet uit of de aanwijzingen door de opdrachtgever zelf worden gegeven of dat de opdrachtgever dat aan een ander overlaat. Gezag kan blijken uit voorschriften, toezicht en controle en uit opdrachten en aanwijzingen over werktijden, productie, representativiteit, omgang met klanten en bedrijfskledingvoorschriften. Verder kan dit blijken uit verantwoording over de output via urenstaten, voortgangsrapportages etc.

Als de opdrachtnemer dezelfde soort werkzaamheden onder overeenkomstige voorwaarden eerst in dienstbetrekking en aansluitend bij een opdrachtgever als zzp’er verricht, dan is sprake van een dienstbetrekking tenzij ondubbelzinnig het tegendeel blijkt. Een kleine afwijking ten opzichte van de arbeidsvoorwaarden is dus niet voldoende om geen gezag aan te nemen.

Als de arbeidsverhouding zodanig is dat sprake is van een dienstbetrekking, heeft dit tot gevolg dat de opdrachtgever een inhoudingsplichtige is die premies en loonbelasting moet inhouden.

3. Het verschil in belasting- en premiedruk

De belasting- en premiedruk is voor een zzp’er lager dan voor een werknemer. Het verschil in premiedruk (voor pensioen, arbeidsongeschiktheidsverzekering, ZVW en WW voor werknemers) wordt veroorzaakt doordat de zzp’er niets betaalt voor een WW-verzekering en niets voor een ziektewetverzekering (een ziektewetverzekering zou de zzp’er wel zelf kunnen afsluiten). Hier staat tegenover dat bij ziekte de werknemer vanaf de eerste ziektedag verzekerd is en de zzp’er pas na twee jaar.

Een verschil in belastingdruk wordt veroorzaakt doordat de zzp’er recht heeft op fiscale faciliteiten, waarvan de belangrijkste de zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling zijn. De zelfstandigenaftrek bedraagt € 7.280. De MKB-winstvrijstelling is een vrijstelling van 14% van de winst van de ondernemer na aftrek van de ondernemersaftrek. Vraag aan uw adviseur op welke aanvullende fiscale faciliteiten u aanvullend recht heeft als ondernemer.

Veelal ontvangt de zzp’er ook meer toeslag dan een werknemer. Dit komt doordat toeslagen zoals het kindgebonden budget, de zorgtoeslag en de huurtoeslag worden berekend op basis van het fiscale verzamelinkomen, en het verzamelinkomen van een zzp’er lager is dan dat van een werknemer in een vergelijkbare situatie.

Een zzp’er betaalt dus minder belasting en premies over zijn inkomen dan een werknemer en ontvangt meer toeslag. Wel moet een zzp’er zelf sociale voorzieningen treffen en een spaarpot aanleggen voor als het een tijd slechter gaat.

5. Sociale voorzieningen

Als werknemer bent u beter beschermd tegen klassieke risico’s dan de zzp’er. De zzp’er moet veel risico’s op individuele basis afdekken. Dat kan door een verzekering af te sluiten. Denk daarbij aan de risico’s van werkloosheid, ziekte, ouderdom, kosten van ziekte en medische verzorging, zwangerschap en bevalling, scholing, arbeidsomstandigheden en bijstand.

Het is raadzaam om u als zzp’er te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Arbeidsongeschiktheid kan worden veroorzaakt door een ziekte of een privéongeluk. In het geval de opdrachtgever de Arbowetgeving nauwgezet naleeft zal de rechter de opdrachtgever nooit aansprakelijk kunnen stellen voor de schade zodat u als zzp’er uw eigen schade moet dragen.

Ook kan het raadzaam zijn dat de zzp’er een eigen aansprakelijkheidsverzekering afsluit, bijvoorbeeld als de zzp’er opdrachten in eigen beheer uitvoert, bij een particulier opdrachten uitvoert of zelf mensen inhuurt.

6. Verschil in aansprakelijkheid

Een groot verschil is er tussen de zzp’er en de werknemer voor wat betreft de aansprakelijkheid. Maakt u als zzp’er schulden voor uw bedrijf die u nadien niet kunt terugbetalen, dan kunnen de schuldeisers zich verhalen op uw gehele vermogen, dus zowel op uw ondernemingsvermogen als op uw privévermogen. Die aansprakelijkheid speelt niet voor de werknemer.


naar boven

Dit document en meer vindt u in FiscaalTotaal:

  • Betrouwbare en actuele fiscale en financiële vakinformatie
  • Integraal inzicht in een groot aantal fiscale thema’s
  • Praktische ondersteuning bij uw dagelijkse werkzaamheden

    Lees verder over FiscaalTotaal


Gerelateerde nieuwsartikelen