Studie- en scholingskosten

Bron: Redactie FiscaalTotaal

Studie- en scholingskosten

In dit dossier leest u over de aftrek en vergoedingsmogelijkheden voor de studie- en scholingskosten. Nagegaan wordt wat daaronder wordt verstaan en wanneer u in aanmerking komt voor een kostenaftrek of een belastingvrije vergoeding.

Met ingang van 2013 is de regeling rond de scholingskosten versoberd. De regeling zoals deze sindsdien luidt, wordt hierna beschreven. De studie- en scholingskosten die in dit dossier worden behandeld vallen uiteen in de door de werkgever gedragen kosten en de kosten die de individuele belastingplichtige zelf draagt.

A. Door de werkgever gedragen studie-en scholingskosten

Studiekostenvergoeding door werkgevers

De studiekosten van een dienstbetrekking zijn niet aftrekbaar bij de werknemer als kosten van de dienstbetrekking, maar de werkgever mag de kosten wel belastingvrij vergoeden. Bij de studiekosten moet u denken aan de opleidingskosten om uw vakkennis op peil te houden maar ook om de opleidingskosten voor een geheel nieuw beroep.

Niet vereist is dat de werkgever er zelf een direct belang bij heeft dat u die opleiding volgt. In de praktijk zal een werkgever overigens alleen dergelijke kosten willen dragen als er ook een belang van de werkgever bij is betrokken.

Wel van belang is dat de studie of opleiding wordt gevolgd met het oog op het verwerven van inkomen.

Welke studiekosten kunnen onbelast worden vergoed?

Als eenmaal is vastgesteld dat de werkgever de studiekosten belastingvrij kan vergoeden, doemt de vraag op welke kosten daaronder vallen. Deze vallen grofweg uiteen in twee categorieën:

1. Onderhoud en verbetering van kennis en vaardigheden

Als het gaat om de kosten van onderhoud en verbetering van kennis en vaardigheden dan valt te denken aan de volgende kosten:

– kosten van cursussen;
– congressen;
– seminars;
– studiereizen;
– symposia;
– vakliteratuur;
– reiskosten tot 19 cent per kilometer of de werkelijke openbaarvervoerkosten.

2. Kosten van opleiding (bijvoorbeeld tot een ander beroep)

Als het gaat om de kosten voor een studie of opleiding ten behoeve van persoonlijke ontwikkeling, zodat de werknemer (meer) inkomen uit werk en woning kan verwerven, dan valt te denken aan de volgende kosten:

– lesgelden;
– kosten van studieboeken en andere leermiddelen;
– reiskosten voor lesbezoek.

Er zijn drie voorwaarden voor de onder 2. bedoelde vrijgestelde kostenvergoeding:

1. de studiekosten worden niet al door een ander vergoed;

2. de studie of opleiding is gericht op het vervullen van een beroep in de toekomst;

3. de werkgever heeft de vergoeding verstrekt of toegezegd vóór het einde van het jaar waarin de kosten worden gemaakt.

Terugbetaling studiekosten bij beëindigen dienstbetrekking

Vaak moet een werknemer bij wisseling van werkgever aan zijn oud-werkgever (een deel van) de studiekosten terugbetalen die de oud-werkgever heeft vergoed. Daarbij kan zich een aantal situaties voordoen:

– De nieuwe werkgever betaalt aan de oude werkgever de verschuldigde studiekosten: er zijn voor de werknemer geen fiscale consequenties;

– De werknemer moet de studiekosten terugbetalen en ontvangt van de nieuwe werkgever géén vergoeding daarvoor: er is géén sprake van negatief loon; de werknemer kan de kosten aftrekken als persoonsgebonden aftrek (scholingskosten) (dit geldt ook bij ontslag, zonder dat sprake is van een nieuwe werkgever), mits aan de voorwaarden van de scholingsaftrek wordt voldaan;

– De werknemer moet de studiekosten terugbetalen en ontvangt van de nieuwe werkgever in hetzelfde kalenderjaar nog een vergoeding daarvoor: er is geen sprake van negatief loon en de vergoeding van de nieuwe werkgever is niet belast. Geen persoonsgebonden aftrek.

– De werknemer moet de studiekosten terugbetalen en ontvangt van de nieuwe werkgever na hetzelfde kalenderjaar nog een vergoeding daarvoor: er is geen sprake van negatief loon en de vergoeding van de nieuwe werkgever is belast. Wel persoonsgebonden aftrek in het jaar van terugbetalen, mits aan de voorwaarden van de scholingsaftrek wordt voldaan.

B. Studiekosten die u als belastingplichtige zelf moet betalen

Studiekosten als persoonsgebonden aftrek (waarschijnlijk worden deze afgeschaft vanaf 1-1-2018)

Studiekosten die niet in aftrek zijn gekomen als ondernemingskosten of kosten vanwege overige werkzaamheden of door een werkgever zijn vergoed, kunnen als persoonsgebonden aftrek in aanmerking worden genomen, mits zij aan de volgende voorwaarden voldoen.

– ze moeten door de belastingplichtige (of zijn partner) zelf zijn gedragen;

– het moeten scholingsuitgaven zijn voor een door de belastingplichtige zelf gevolgde studie of opleiding;

– geen recht op aftrek bestaat voor zover de uitgaven kunnen worden voldaan uit belastingvrije vergoedingen e.d.;

– de studie moet zijn gericht op het volgen van een opleiding of studie met het oog op het verwerven van inkomen;

– de kosten van een studie uit liefhebberij zijn van aftrek uitgesloten.

Welke studiekosten komen voor aftrek in aanmerking?

Onder de scholingsuitgaven vallen sinds 2013 alleen de volgende kosten:

a. Les- en cursusgelden;

b. Leermiddelen zoals boeken, readers, cd-roms, dvd’s en specifieke softwareprogramma’s maar ook gereedschap voor technische opleidingen, een schaar voor een kappers- of naaiopleiding, schilder- en boetseerbenodigdheden, medische instrumenten enz. Wat benodigd is hangt af van de studiegerelateerde kennis en vaardigheden die de onderwijsinstelling met de opleiding wil bijbrengen. De aftrek is beperkt tot de kosten van leermiddelen die door de onderwijsinstelling verplicht zijn voorgeschreven. Uitgegaan wordt van wat in de studiegids is voorgeschreven;

c. Beschermingsmiddelen zoals handschoenen, een veiligheidsbril, schoenen met stalen neuzen, gehoorbescherming, een helm, een kappersschort of een laboratoriumjas, een overall, enz.;

d. Promotie- en dissertatiekosten, proefschrift. Niet aftrekbaar zijn de promotiekosten gemaakt door iemand die geen nieuwe werkkring in de maatschappij (meer) zoekt, bijvoorbeeld een gepensioneerde. Tot de aftrekbare promotiekosten behoren alleen de kosten van publicatie van het proefschrift en de kosten van de voorgeschreven kleding voor de promovendus en de paranimfen. Niet aftrekbaar zijn de kosten van een promotiediner. Denkbaar is dat de kosten van een promotiediner en -feestje voor een ondernemer en freelancer als representatiekosten worden gezien.

Computers en randapparatuur zijn van aftrek uitgesloten.

Welke studiekosten komen niet voor aftrek in aanmerking?

De volgende studiekosten komen in ieder geval niet voor aftrek in aanmerking:

– de studiekosten die door de werkgever zijn vergoed komen niet in aanmerking als scholingsuitgaven voor de inkomstenbelasting;

– de kosten die betrekking hebben op cursussen met een algemeen karakter (zoals kosten van algemeen vormend onderwijs, tenzij deze voorafgaan aan een later te volgen beroepsopleiding), rijbewijs (uitgezonderd voor vrachtauto en bus) etc.;

– studiekosten uit liefhebberij of persoonlijke wetenschappelijke interesse zoals onder andere muzieklessen en talenstudie voor de vakantie;

– zelfstudie of een schriftelijke cursus, vanwege het feit dat een studie (of opleiding) voor een beroep een toestand van leerlingschap onder leiding van een leraar veronderstelt. Daaraan wordt bij zelfstudie – in strikte zin – niet voldaan, wel uiteraard bij het volgen van een schriftelijke cursus of als men zich als extraneus of ingeschrevene bij de Open Universiteit Nederland voorbereidt op universitaire examens. Ook andere uitzonderingen zijn mogelijk;

– studiekosten die te weinig verband houden met inkomensverwerving;

– studiekosten waarvoor een onbelaste vergoeding is genoten;

– reiskosten;

– computer- en randapparatuur;

– studiefinanciering en scholingsuitgaven.

Vanaf het studiejaar 2015/2016 kunnen geen scholingsuitgaven in aftrek worden gebracht voor belastingplichtigen die recht hebben op studiefinanciering. Het onderstaande geldt dus tot en met het studiejaar 2014/2015.

Sinds 2013 is het normbedragensysteem vervallen voor studenten met een prestatiebeurs. Zij kunnen de gemaakte voor aftrek in aanmerking komende scholingsuitgaven verminderd met de ontvangen prestatiebeurs in aftrek brengen.

De voor aftrek in aanmerking te nemen scholingsuitgaven zijn collegegeld, examengeld en promotiegeld alsmede de verplicht gestelde leer- en beschermingsmiddelen. Computerapparatuur is daarvan uitgezonderd.

Als de prestatiebeurs op een later moment moet worden terugbetaald (omdat geen diploma is behaald) en dus niet wordt omgezet in een gift, dan ontstaat alsnog de mogelijkheid scholingsuitgaven af te trekken voor de jaren dat de prestatiebeurs is ontvangen. In jaar 10 is dan voor elk studiejaar waarin de prestatiebeurs is ontvangen een vast, forfaitair, bedrag aftrekbaar (2015: € 2.443 per studiejaar voor hoger onderwijs en € 1.693 voor beroepsonderwijs).

Zijn alle kwalificerende studiekosten aftrekbaar?

Niet alle scholingsuitgaven die als zodanig zijn aan te duiden komen voor aftrek op het inkomen in aanmerking. Er geldt een minimumdrempel van € 250. Alleen voor zover de jaarlijkse studiekosten boven de (jaar)drempel uitkomen, komen zij in aftrek.

Bovendien is er in de wet een maximum opgenomen van € 15.000 per jaar. De maximale aftrek van € 15.000 wordt verhoogd met het bedrag aan scholingsuitgaven dat in eerdere jaren niet in aanmerking mocht worden genomen omdat de belastingplichtige een prestatiebeurs ontving.

Het maximum van € 15.000 geldt niet voor de standaard studieperiode. De standaard studieperiode is een aaneengesloten periode van niet meer dan vijf kalenderjaren waarin de belastingplichtige voor het bereiken van de leeftijd van dertig jaar voor het eerst de voor werkzaamheden beschikbare tijd grotendeels besteedt aan een opleiding met een totale studielast van een zodanige omvang dat daarnaast geen volledige werkkring mogelijk is.

De leeftijdsgrens van 30 jaar stond  overigens ter discussie. De Hoge Raad heeft daarover een oordeel gevraagd aan het Europese Hof van Justitie. Die heeft geoordeeld dat dit niet in strijd is met EU recht.


naar boven

Dit document en meer vindt u in FiscaalTotaal:

  • Betrouwbare en actuele fiscale en financiële vakinformatie
  • Integraal inzicht in een groot aantal fiscale thema’s
  • Praktische ondersteuning bij uw dagelijkse werkzaamheden

    Lees verder over FiscaalTotaal


Gerelateerde nieuwsartikelen