Schenken

Bron: Redactie FiscaalTotaal

Schenken

1. Het begrip ‘schenken’

Een schenking is een overeenkomst om niet, waarbij de ene partij (de schenker) ten koste van zijn eigen vermogen de andere partij (de begiftigde) verrijkt. Om niet wil zeggen dat de schenker niets terugverlangt in ruil voor wat hij schenkt.

2. Formaliteiten van schenken

De term ‘vormvrij’ wil zeggen dat een schenkingsovereenkomst mondeling kan worden gesloten. Hoewel een schriftelijk stuk niet vereist is, is het aan te raden om een schenkingsovereenkomst altijd schriftelijk vast te leggen. Een schriftelijk stuk maakt het makkelijker de inhoud van de schenkingsovereenkomst te bewijzen.

3. Wanneer geven/schenken?

Er zijn verschillende redenen om te schenken. We noemen hieronder een aantal veelvoorkomende.

  • Schenking in familiesfeer. U kunt op deze manier al een (deel) van uw bezit bij leven alvast doorgeven.
  • Ideëel (voor een goed doel). U kunt op deze manier aan organisaties die u een warm hart toedraagt schenkingen doen. Tegelijkertijd kunt u inkomstenbelasting besparen. Hier zijn wel nadere voorwaarden aan verbonden.
  • Fiscaal (zo gunstig mogelijk). Belasting besparen kan ook een belangrijke reden zijn om te schenken tijdens het leven. Bij een overlijden is het namelijk zo dat er erfbelasting wordt betaald over het gehele vermogen. Door middel van schenkingen is het bedrag bij overlijden lager.
  • Fiscaal schenken en Wet langdurige zorg (Wlz, voorheen AWBZ). Het komt steeds vaker voor dat ouderen of mensen die in een Wlz-instelling verblijven een hoge eigen bijdrage moeten betalen voor hun verblijf. Een van de elementen is dat degenen die in een instelling verblijven 8% (extra) van hun vrije vermogen mee moeten tellen bij het inkomen, zodat de eigen bijdrage hoger wordt. Om deze hogere eigen bijdrage te voorkomen is het mogelijk om door schenking alvast het vermogen te verkleinen. Vanaf 1 januari 2017 mag iedereen van een familielid of van een derde vrij van schenkbelasting een schenking ontvangen van maximaal € 100.000 (2018: € 100.800), op voorwaarde dat deze wordt gebruikt voor de eigen woning of bestemd is voor de aflossing van een restschuld van een vervreemde woning. Een andere voorwaarde is dat de begiftigde tussen de 18 en 40 jaar is.
  • Fiscaal schenken en toeslagen. Met ingang van 1 januari 2013 geldt voor de huur- en zorgtoeslag een vermogentoets. Om voor een van deze toeslagen in aanmerking te komen geldt een maximuminkomen en een maximumvermogen. Voor de huurtoeslag bedraagt voor iemand zonder toeslagpartner het maximuminkomen € 22.400 en het maximumvermogen € 30.000. Voor degene met een toeslagpartner is het maximum gezamenlijk inkomen € 30.400 en het maximum gezamenlijk vermogen € 60.000. Voor de zorgtoeslag zijn de volgende bedragen van toepassing. Voor iemand zonder toeslagpartner bedraagt het maximuminkomen € 28.720 en het maximumvermogen bedraagt € 113.415. Degene met een toeslagpartner komt bij een gezamenlijk inkomen lager dan € 35.996 en een gezamenlijk vermogen lager dan € 143.415 in aanmerking voor de zorgtoeslag. Op www.belastingdienst.nl is onder toeslagen opgenomen wat tot het vermogen gerekend wordt. Degene die een lager inkomen dan het maximum heeft, maar een iets hoger vermogen, kan overwegen een schenking te doen, bijvoorbeeld van ouder aan kinder. Op deze manier kan het vermogen verlaagd worden, zodat u recht krijgt op een van de toeslagen. Er kan gebruik worden gemaakt van de schenking op papier. Wel kan het zijn dat door de schenking het vermogen van het kind boven het maximum uitkomt, zodat het recht op een van de toeslagen vervalt.

Bij mensen die nog niet de AOW-leeftijd hebben bereikt en in een Wlz-instelling verblijven, wordt het vermogen per 1 januari 2014 verminderd met € 10.141 (€ 20.242 bij in een Wlz-instelling verblijvende partners) bij het bepalen van de eigen bijdrage bij verblijf in een Wlz-instelling.

4. Schenkingen kort voor overlijden (180-dagenfictie)

Bij het doen van schenkingen is de zogenaamde 180-dagenregel van belang. Deze regel houdt in dat schenkingen die binnen 180 dagen vóór het overlijden van de schenker zijn gedaan, worden geacht volgens erfrecht te zijn verkregen (samen met de overige verkrijging). De 180-dagenregel geldt alleen als de erflater ten tijde van het overlijden in Nederland woonde.

5. Wie moet aangifte doen voor de schenkbelasting?

Omdat de schenkbelasting van de verkrijger wordt geheven, is het regel dat de verkrijger aangifte doet. De Belastingdienst kan als controlemiddel ook de schenker een aangiftebiljet sturen. De aangifte is alleen noodzakelijk als er sprake is van een belaste schenking of als er een beroep wordt gedaan op een bijzondere vrijstelling.

De aangifte schenkbelasting moet worden gedaan vóór 1 maart van het jaar dat volgt op het jaar van schenken.

6. Betaling studie van de kinderen, schenking?

In de situatie dat de studie van een minderjarig kind door de ouder wordt betaald, is er geen sprake van een schenking. Er is immers sprake van een onderhoudsplicht voor het kind. Deze plicht geldt in ieder geval tot hij of zij de leeftijd van 21 jaar bereikt.

Tot 1 januari 2015 had een ouder recht op een aanvullende aftrek in de inkomstenbelasting voor het levensonderhoud van het kind. Was het kind namelijk jonger dan 21 jaar en had het zelf niet voldoende inkomen of vermogen om in zijn eigen levensonderhoud te voorzien, dan mocht de ouder een bedrag aan uitgaven voor levensonderhoud aftrekken. Hiervoor golden fiscaal wel enkele voorwaarden.

7. Schenking aan een minderjarig kind

Ouders kunnen hun minderjarige kind een schenking doen door een bedrag te storten op een spaarrekening op naam van het kind. De ouders zullen gedurende de minderjarigheid van het kind dit bedrag tot het voordeel uit sparen en beleggen (box 3) moeten rekenen. Omdat de ouder ook wettelijk vertegenwoordiger van het kind is, kan hij in eerste instantie over dit bedrag beschikken, maar dat is in de regel niet de bedoeling van de schenking. Als het kind 18 jaar wordt, krijgt het kind zelf de beschikking over het tegoed en is het kind daarna ook zelfstandig belast in de inkomstenbelasting voor het vermogen.

8. Schenken op papier (schenking onder schuldigerkenning)

Een schenking op papier (schenking onder schuldigerkenning) is een mogelijkheid als ouders wel iets aan hun kinderen willen schenken, maar het benodigde bedrag niet kunnen vrijmaken omdat dit bijvoorbeeld in de overwaarde van de eigen woning zit. Ook kan het zijn dat ouders vanuit fiscale overwegingen alvast willen schenken (ter verkleining van de nalatenschap), maar de bestedingsmacht over het geld om verschillende redenen zelf willen behouden. Deze manier van schenken kan dan op papier worden vormgegeven als een schuldigerkenning uit vrijgevigheid. In feite wordt eerst geld geschonken door de ouder aan het kind, en wordt het geld vervolgens direct weer aan de ouder terug geleend. De ouder betaalt elk jaar daadwerkelijk 6% rente over de lening. Bij een overlijden van de langstlevende ouder zal onder aftrek van de vorderingen de nalatenschap voor verdeling overblijven. Door de schulderkenning over enkele jaren te spreiden kan er een behoorlijke besparing van erfbelasting gerealiseerd worden.

De twee belangrijkste regels voor een passende schenking op papier zijn:
1. de schulderkenning moet notarieel vastgelegd zijn; en
2. de ouders moeten jaarlijks daadwerkelijk een zakelijke rente (6%) betalen aan de kinderen.

9. Schenkingen van lijfrentetermijnen aan meerderjarig kinderen

Als de ouder een lijfrentepolis heeft afgesloten dat voldoet aan bepaalde voorwaarden, dan kan de lijfrentepolis als geheel of gedeeltelijk als lijfrentetermijn worden geschonken aan bijvoorbeeld de kinderen. De ouder heeft de gelegenheid om deze lijfrentepolis als een direct ingaande lijfrente te schenken aan zijn meerderjarig kind. Dat betekent dat de lijfrentetermijnen ingaan ten gunste van het kind en ook belast zijn bij het kind.


naar boven

Dit document en meer vindt u in FiscaalTotaal:

  • Betrouwbare en actuele fiscale en financiële vakinformatie
  • Integraal inzicht in een groot aantal fiscale thema’s
  • Praktische ondersteuning bij uw dagelijkse werkzaamheden

    Lees verder over FiscaalTotaal


Gerelateerde nieuwsartikelen