Juridische splitsing

Bron: Redactie FiscaalTotaal

Juridische splitsing

Juridische splitsing heeft betrekking op de rechtshandeling waarbij het vermogen of een deel ervan van een rechtspersoon onder algemene titel wordt verkregen door een of meer andere rechtspersonen. Bij juridische splitsing kan onderscheid worden gemaakt tussen zuivere splitsing en afsplitsing. Bij zuivere splitsing houdt de splitsende rechtspersoon op te bestaan en verkrijgen tenminste twee andere rechtspersonen het vermogen. Bij afsplitsing blijft de splitsende rechtspersoon bestaan. Hierbij kan bijvoorbeeld sprake zijn van een afsplitsing naar een nieuw opgerichte dochtervennootschap (concernsplitsing).

De juridische splitsing onderscheidt zich van de bedrijfsfusie aangezien de vermogensbestanddelen bij de juridische splitsing onder algemene titel overgaan. Hierbij gaan dus niet alleen de rechten over, maar ook de verplichtingen. De aandeelhouders van de splitsende vennootschap worden van rechtswege aandeelhouder in de verkrijgende rechtspersoon. Ook bij de juridische splitsing spelen de standaardvoorwaarden een belangrijke rol.

Zuivere splitsing en afsplitsing

Bij de zuivere splitsing houdt een BV op te bestaan. Daarbij gaat het vermogen van de BV onder algemene titel over op één of twee andere vennootschappen. Daarentegen blijft bij afsplitsing de BV bestaan, maar gaat het vermogen of een deel ervan onder algemene titel over op een andere BV. Afsplitsing is geschikt om een houdsterstructuur tot stand te brengen. Uit een enkelvoudige BV wordt dan de onderneming afgesplitst naar een bij de afsplitsing op te richten dochter-BV.

Naast de bovengenoemde soorten splitsing bestaat ook de ruziesplitsing. Dit is een vorm van de zuivere splitsing. Hierbij krijgen de aandeelhouders van de verdwijnende vennootschap aandelen in de verkrijgende vennootschappen. Echter, niet ieder aandeelhouder wordt ook aandeelhouder in ieder van de verkrijgende vennootschappen. De aandeelhouders komen dus los van elkaar te staan. Omdat deze vorm van splitsing handig is als sprake is van ruzie tussen aandeelhouders, wordt het de ruziesplitsing genoemd. Dit gaat echter niet zover dat ruzie tussen aandeelhouders ook een constitutief vereiste is.

Fiscale vervreemding (juridische splitsing met geruis)

Bij de zuivere splitsing wordt de splitsende vennootschap geacht haar vermogensbestanddelen ten tijde van de splitsing te hebben overgedragen aan de verkrijgende rechtspersoon (overdrachtsfictie). Daarnaast wordt de splitsende BV ook geacht te hebben opgehouden winst te genieten (stakingsfictie). Op grond van deze ficties moet de verdwijnende rechtspersoon in principe afrekenen over de stille en fiscale reserves en goodwill die besloten liggen in de over te dragen vermogensbestanddelen. Dit heet ook wel een ruisende splitsing. Echter, om de economisch wenselijk geachte splitsing alsnog niet te belemmeren, kan de betreffende vennootschap een verzoek indienen tot een geruisloze juridische splitsing. Hierbij hoeft er niet fiscaal te worden afgerekend. Om dit te kunnen bewerkstelligen, moet er echter wel aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Onder deze voorwaarden ziet de fiscus dan af van belastingheffing bij de splitsende rechtspersoon waarbij de latente fiscale claim wordt doorgeschoven naar de verkrijgende rechtspersoon. Deze voorwaarden zullen hieronder nader worden besproken.

Afsplitsing

De stakingsfictie is niet van toepassing bij afsplitsing aangezien de vennootschap gewoon blijft bestaan. De overdrachtsfictie ten aanzien van de vermogensbestanddelen is net als bij de zuivere splitsing ook van toepassing bij afsplitsing. De splitsing wordt ook voor de aandeelhouders in de verdwijnende vennootschap als een vervreemding aangemerkt.

Doorschuiving (geruisloze juridische splitsing)

Door gebruik te maken van de geruisloze juridische splitsing, hoeft er dus niet te worden afgerekend. Hiervoor moet wel aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Onder voorwaarden kan het volgende worden verstaan:

1. Hetzelfde fiscale regime; bij zowel de splitsende als de verkrijgende rechtspersoon moeten voor de winstbepaling dezelfde bepalingen van toepassing zijn.
2. Geen voorwaarts verrekenbare verliezen, vermindering ter voorkoming van dubbele belasting op buitenlandse resultaten, toepassing van de innovatiebox, op toepassing van de objectvrijstelling voor buitenlandse ondernemingswinsten, op toepassing van de deelnemingsverrekening of op toepassing van de verrekening bij buitenlandse ondernemingswinsten; de overnemer mag geen aanspraak hebben op voorwaartse verliesverrekening.
3. Latere heffing verzekerd: de fiscus wil zijn belastingclaim behouden en wil later alsnog kunnen heffen bij de verkrijgende vennootschap. Dit kan door het aanhouden van de boekwaarden van de stille en fiscale reserves.
4. De splitsingsfaciliteit wordt niet verleend als de splitsing in overwegende mate is gericht op het ontgaan of uitstellen van belastingheffing.

Met ingang van 1 januari 2017 is aan de wettekst toegevoegd dat ook bij de afsplitsende rechtspersoon geen aanspraak mag bestaan op toepassing van de innovatiebox.

Doorschuiving is dus niet mogelijk als de splitsing in overwegende mate gericht is op het ontgaan of uitstellen van belastingheffing. Een juridische splitsing wordt geacht in overwegende mate te zijn gericht op het ontgaan of uitstellen van belastingheffing als er geen zakelijke redenen aan ten grondslag liggen. Herstructurering of rationalisering van de actieve werkzaamheden worden als zakelijke overwegingen genoemd en er bestaat de mogelijkheid van tegenbewijs.

De Hoge Raad heeft in een arrest geoordeeld dat geen fiscale faciliëring bij een voorgenomen splitsing mogelijk is, als alle vermogensbestanddelen van de splitsende vennootschap overgaan op de ene BV en alleen de liquiditeiten naar de andere BV. Daarnaast stonden de aandeelhoudersmotieven voorop in die casus, aangezien bij een van de aandeelhouders alleen liquiditeiten terechtkwamen. Daarom oordeelde Hoge Raad dat de voorgenomen splitsing in overwegende mate gericht was op het ontgaan of uitstellen van belastingheffing. Dit is in strijd met doel en strekking van de Fusierichtlijn en de wet aangezien de wet richtlijnconform moet worden uitgelegd.

Daarnaast heeft het Hof van Justitie in een arrest opgemerkt dat de vorming van een fiscale eenheid om onderlinge verliescompensatie te kunnen toepassen niet als een zakelijke overweging telt. Dit betekent natuurlijk nog niet dat het nastreven van deze gevolgen van de fiscale eenheid een vorm van belastingfraude of belastingontwijking is. Deze zaak is ook van belang voor de faciliteiten van de bedrijfsfusie, de juridische fusie en de juridische splitsing, hoewel het arrest alleen betrekking heeft op de aandelenfusiefaciliteit. Aangezien het materiële fusie-vereiste ook in deze faciliteiten te vinden is, betekent dit dat de desbetreffende uitspraak van het Hof van Justitie ook op de bedrijfsfusie, de juridische fusie en de juridische splitsing van toepassing is.

Iedere splitsende vennootschap kan voorafgaand aan de splitsing door de fiscus laten beoordelen of de fusie in overwegende mate gericht is op het ontgaan of uitstellen van de belastingheffing.

Als aan de bovengenoemde vier voorwaarden wordt voldaan, dan treedt de verkrijgende BV met betrekking tot de van de splitsende BV verkregen vermogensbestanddelen geheel in de plaats van de splitsende BV. Als niet aan één of meer van de voorwaarden van het wetsartikel is voldaan, dan moet, voorafgaand aan de splitsing, een gezamenlijk verzoek door de splitsende en de verkrijgende BV worden gedaan bij de staatssecretaris. Beslist de inspecteur goedkeurend op het bedoelde verzoek, dan zal hij aan die goedkeuring enkele voorwaarden verbinden. In geval van afsplitsing zullen deze overeenstemmen met de standaardvoorwaarden uit het besluit van de staatssecretaris. Voor zowel de zuivere splitsing als de afsplitsing zijn aparte besluiten gepubliceerd.

Doorschuiving bij aandeelhouders

Zoals hierboven vermeld, wordt de splitsing ook voor de aandeelhouders in de verdwijnende vennootschap als een vervreemding aangemerkt. Maar ook aandeelhouders kunnen gebruikmaken van de doorschuiffaciliteit. Echter, ook hier geldt dat de heffing doorgeschoven kan worden naar de verkregen aandelen als de splitsing niet in overwegende mate gericht is op het ontgaan of uitstellen van belastingheffing.

Als sprake is van een zuivere splitsing, dan vervallen de aandelen in de verdwijnende vennootschap en krijgen de aandeelhouders aandelen in de verkrijgende vennootschappen. Bij een afsplitsing behouden de aandeelhouders hun aandelen in de splitsende vennootschap. Bovendien kunnen zij ook aandelen krijgen in de verkrijgende vennootschap(pen).

Kortom: alle aandeelhouders van de splitsende vennootschap krijgen aandelen in de verkrijgende vennootschap(pen). Echter, als sprake is van een ruziesplitsing, dan bestaat ook de mogelijkheid dat sommige aandeelhouders aandelen in bepaalde verkrijgende BV’s krijgen. Dan heeft bij wijze van spreken, ook een splitsing op het niveau van aandeelhouders plaatsgevonden.


naar boven

Dit document en meer vindt u in FiscaalTotaal:

  • Betrouwbare en actuele fiscale en financiële vakinformatie
  • Integraal inzicht in een groot aantal fiscale thema’s
  • Praktische ondersteuning bij uw dagelijkse werkzaamheden

    Lees verder over FiscaalTotaal


Gerelateerde nieuwsartikelen