In beroep

Bron: Redactie FiscaalTotaal

In beroep

De beroepsfase kan ingedeeld worden in drie fases: voorfase, schriftelijke fase en de mondelinge fase/zitting. Deze deelonderwerpen worden eerst één voor één besproken. Vervolgens komen de uitspraak en proceskostenvergoeding aan bod.

De eerste vraag die u zichzelf kunt stellen is of het loont om te procederen. Procederen kost veel tijd, energie en geld. Het is daarom goed om te overleggen met een deskundige om het procesrisico in kaart te brengen. Het kan lonen om een compromis te sluiten, meestal is hier wel ruimte voor, maar dat is iets wat per geval kan verschillen.

De voorfase

De beroepsfase vangt in beginsel aan met het indienen van een beroepschrift. Voor het in behandeling nemen van een zaak zijn voorwaarden. Uw beroep moet ontvankelijk zijn. Er zijn een aantal eisen die zijn opgesomd in de wet. U kunt daarbij denken aan het tijdig (schriftelijk) indienen, het motiveren van uw standpunten en het ondertekenen. Verder is van belang dat u een belang heeft om in beroep te komen. Tot slot moet u griffierechten betalen. U kunt in procedures inzake belastinggeschillen zelf procederen. Als een adviseur namens u beroep instelt is het belangrijk om deze op de juiste manier te machtigen. Anders loopt u het risico van niet-ontvankelijk verklaring.

Competente rechtbank
Een beroepschrift moet u indienen bij de competente, bevoegde rechtbank. In de uitspraak op bezwaar is een rechtsmiddelverwijzing opgenomen waarin is vermeld bij welke rechtbank tegen de uitspraak op bezwaar beroep ingesteld kan worden.

De schriftelijke fase

In de schriftelijke fase zetten partijen hun standpunten uiteen. In belastingprocedures ligt de nadruk op de schriftelijke fase. Daarom kunt u niet zeggen dat u uw beroepschrift kort houd, omdat u tijdens de zitting alles duidelijk wil maken aan de rechtbank. De rechtbank kan ook kiezen voor de vereenvoudigde behandeling. Dan wordt er geen zitting gehouden.

Beroepschrift
De schriftelijke fase van het beroep begint met het indienen van het beroepschrift door de belastingplichtige. Meestal wordt hier een standaardmodel gebruikt dat uit de volgende onderdelen bestaat: ontvankelijkheid, aanslagregeling en bezwaarfase, feiten, geschilpunten, standpunt inspecteur, beschouwing, conclusie, griffierecht, proceskosten, verzoek om schadevergoeding, slotopmerkingen en bijlagen.

Conclusie van repliek en dupliek
De wet biedt de mogelijkheid om een conclusie van repliek in te dienen. Dit zal zich in beroep met name voordoen als de inspecteur in zijn verweerschrift met nieuwe feiten, omstandigheden en stellingen komt. Ook bestaat de mogelijkheid dat u zelf nieuwe informatie heeft gekregen. Als deze situatie zich voordoet kunt u de rechtbank verzoeken om een conclusie van repliek in te sturen. De inspecteur schrijft als reactie hierop een conclusie van dupliek.

Tiendagenstuk
Partijen kunnen tot tien dagen vóór de zitting nadere stukken indienen. Dit artikel biedt een partij de zekerheid dat als het stuk minimaal tien dagen vóór de zitting bij de rechtbank binnenkomt, de rechter het stuk in ieder geval in behandeling neemt. Deze regel zorgt er ook voor dat het proces goed en vlot kan verlopen en partijen niet worden overvallen. Deze regels worden strikt gehanteerd. De Hoge Raad is er iets minder streng in, tenzij sprake is van een schending van de goede procesorde. >Partijen lopen het risico, als zij op de zitting met nieuwe bewijsstukken komen, dat de rechter dit bewijsmateriaal tardief verklaart. De rechter neemt het bewijsmateriaal dan niet mee in zijn besluitvorming, hij schuift het terzijde.

Feiten
Kern van elke procedure zijn de feiten. Feiten onderbouwen een ingenomen standpunt. Als aan een stelling of standpunt geen feiten ten grondslag liggen, is de stelling niet meer dan een losse flodder. De rechter is hier snel mee klaar. Partijen zullen dus feiten en omstandigheden in hun schriftelijke stukken moeten stellen (stelplicht) ter onderbouwing van hun standpunt. Vervolgens wordt in het onderdeel ‘Beschouwingen’ uit deze feiten een juridische conclusie getrokken.

Feitenonderzoek rechter
De rechter mag op grond van de wet wel ambtshalve onderzoek doen naar de feiten. Of de rechter dit doet zal mede afhankelijk zijn van de gelijkheid van partijen. Als partijen niet gelijk zijn – vergelijk de inspecteur tegenover de burger (dus niet de professioneel adviseur) – zal de rechter deze ongelijkheid (soms) compenseren (ongelijkheidscompensatie, ook wel ‘equality of arms’ genoemd). Hij zal zich echter wel moeten houden aan de omvang van de rechtsstrijd.

Bewijsconstructie
De bewijslastverdeling is van groot belang in een procedure. Degene die de bewijslast heeft zal feiten en omstandigheden moeten stellen die zijn standpunt onderbouwen. Deze partij draagt het procesrisico dat de feiten niet goed uit de verf komen waardoor hij niet slaagt in de op hem rustende bewijslast. Als beide partijen het gestelde niet kunnen bewijzen, verliest de partij die de bewijslast heeft. In de beschouwingen is het dus zaak om in te gaan op de bewijslastverdeling.

In het belastingrecht geldt de vrije bewijsleer; de rechter is vrij in de keuze en waardering van bewijsmiddelen en hij verdeelt de bewijslast naar redelijkheid. Dit betekent dat de inspecteur de bewijslast heeft voor bijtellingen en de belanghebbende voor belasting verminderende omstandigheden. Naast deze hoofdregel zijn er ook subregels. Degene die zich op iets ongebruikelijks beroept zal dit moeten bewijzen. Ditzelfde geldt voor degene die zich beroept op een veranderende omstandigheid. Ten slotte moet degene die het best in staat is bewijs te leveren dit onder omstandigheden ook doen.

De mondelinge fase/zitting

De uitnodiging voor de zitting wordt aangetekend verzonden dan wel bij brief met ontvangstbevestiging. Op de uitnodiging staan o.a. de datum en het tijdstip van de zitting en welke kamer de zaak behandelt. Dit kan een meervoudige kamer (MK) of een enkelvoudige kamer (EK) zijn. Bij ingewikkelde en omvangrijke zaken zal de zaak meestal worden behandeld door een MK. Als de datum van de zitting vervelend uitkomt, kunt u gemotiveerd om uitstel vragen.

De zitting
De zitting is de laatste mogelijkheid om met nieuwe feiten en omstandigheden te komen om de rechter te overtuigen. De zitting kan hierdoor lastig zijn. Zo kan de wederpartij met nieuwe feiten en omstandigheden komen waarop adequaat moet worden gereageerd. Bovendien kan de rechter onverwachte, verrassende vragen stellen.

Tijdens de mondelinge behandeling krijgt in beginsel de belastingplichtige eerst het woord. Dit is logisch omdat de inspecteur het laatst aan ‘het woord’ is geweest in de schriftelijke stukken. Hierna is de inspecteur aan de beurt. Na deze eerste termijn kan de rechter eventueel vragen stellen aan de partijen. Hierna krijgen partijen een tweede termijn. Hierin kunnen zij met name reageren op opmerkingen die door de wederpartij zijn gemaakt dan wel opmerkingen/aanvullingen maken die zij zijn vergeten of niet nodig achtten in de eerste termijn.

Dit is de theorie. In de praktijk kan dit anders lopen en kan het zo zijn dat de rechter al tijdens het voorlezen van de pleitnota van belanghebbende vragen gaat stellen of druk uitoefent om een bepaalde stelling te laten vallen.

De pleitnota
Bij de aanvang van de zitting krijgen partijen het woord. Zij kunnen dan hun zaak bepleiten. Vaak maken zij hierbij gebruik van een pleitnota. De pleitnota is vormvrij. Het gebruik van een pleitnota geeft de zekerheid dat aangedragen feiten, omstandigheden en stellingen ook in het procesdossier terechtkomen.

De rechtsstrijd
Partijen bepalen middels de formulering van het geschil de omvang van de rechtsstrijd. De rechter mag geen nieuwe geschilpunten toevoegen of feitelijke kwesties waarover partijen niet van mening verschillen ter discussie stellen en van een van de partijen bewijs verlangen. Doet hij dit wel, dan schendt hij de rechtsstrijd. De rechter moet uitspraak doen op de grondslag van het beroepschrift, de overgelegde stukken en hetgeen ter zitting en tijdens het vooronderzoek naar voren is gekomen.

Deskundige en getuige
De rechter kan deskundigen horen. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij ingewikkelde taxatiekwesties. Een procespartij kan een getuige oproepen die kan verklaren over de (ware) toedracht van een gebeurtenis. Een getuige is een bewijsmiddel.

De uitspraak

De rechter in belastingzaken kan diverse uitspraken doen. De meest voorkomende zijn de mondelinge en schriftelijke uitspraak. Aan het eind van de zitting geeft de rechter aan of hij mondeling of schriftelijk uitspraak doet.

De mondelinge uitspraak bestaat uit de beslissing en de gronden van de beslissing ( dit zijn vaak de eenvoudigere zaken) Van de mondelinge uitspraak wordt een proces-verbaal opgemaakt door de griffier. Het proces-verbaal wordt binnen twee weken na de uitspraak naar partijen verzonden.

Verder kan de rechter ook een tussenuitspraak doen. De rechter kan middels het doen van een tussenuitspraak het bestuursorgaan (de inspecteur) in de gelegenheid stellen een gebrek in de bestreden uitspraak te herstellen. Dit wordt ook wel de "bestuurlijke lus" genoemd.

De rechter kan ook een zgn. hersteluitspraak doen. Hij zal dit doen als sprake is van een ‘kennelijke rekenfout of andere kennelijke fout’ die zich eenvoudig leent voor herstel. In dit soort gevallen is het voor partijen meteen duidelijk dat in de uitspraak een fout is geslopen. Voordat de rechter een hersteluitspraak doet, moeten partijen zich over het voorgenomen herstel kunnen uitspreken.

De proceskostenvergoeding

Het beroepschrift is naast het voorleggen van fiscaaltechnische geschilpunten ook de plaats om een proceskostenvergoeding te claimen. Als de belastingplichtige door de rechter (gedeeltelijk) in het gelijk wordt gesteld, krijgt hij zijn griffierecht terug en ontvangt hij in beginsel een proceskostenvergoeding. Onder omstandigheden kan een belastingplichtige, als hij in het ongelijk wordt gesteld eveneens een proceskostenvergoeding ontvangen.


naar boven

Dit document en meer vindt u in FiscaalTotaal:

  • Betrouwbare en actuele fiscale en financiële vakinformatie
  • Integraal inzicht in een groot aantal fiscale thema’s
  • Praktische ondersteuning bij uw dagelijkse werkzaamheden

    Lees verder over FiscaalTotaal