Soepel waar het kan, streng waar het moet: een illusie?

 

Soepel waar het kan, streng waar het moet. Dit is het motto van de Belastingdienst bij Horizontaal Toezicht (HT). Ook de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT) heeft volgens Publeaks het besluit genomen om controles bij bedrijven voortaan vooraf aan te kondigen. De overheid lijkt steeds meer de richting op te gaan van een relatie met belastingplichtigen en bedrijven die gebaseerd is op vertrouwen en gelijkwaardigheid. Is dit een goed doordacht plan, of is hier sprake van een verkapte bezuinigingsmaatregel?

toezicht

Ontwikkelingen bij de ILT

Uit stukken die zijn opgestuurd naar klokkenluiderssite Publeaks blijkt dat de ILT-directie heeft besloten om inspecties voortaan altijd aan te kondigen. Deze keuze zou de klantgerichtheid en de eigen efficiency van de ILT dienen, omdat inspecteurs niet meer hoeven te wachten op spullen of boekhoudingen doordat de ‘klanten’ vooraf precies weten wanneer de inspectie langskomt. Hoewel al is besloten om dit plan door te voeren, lijken de inspecteurs het er niet mee eens te zijn en plaatsen verschillende partijen vraagtekens bij het nieuwe beleid. Volgens bestuurder Edwin Atema van FNV Bondgenoten willen ondernemers dolgraag een convenant met de ILT omdat het de facto een vrijbrief is: de vrachtwagens en administratie zouden niet meer gecontroleerd worden. Het gevolg zou volgens de FNV zijn dat er nog meer misstanden kunnen plaatsvinden. Verder zijn deskundigen kritisch doordat ze vrezen voor hele gevaarlijke situaties zoals bij Chemie-Pack in Moerdijk.

De rol van Jenny Thunnissen
De koers die Jenny Thunnissen, inspecteur-generaal bij de Inspectie Leefomgeving en Transport, wil varen is niet nieuw. Thunnissen werkte jarenlang bij de Belastingdienst, waarvan de laatste acht jaar als directeur-generaal, en was daar de initiatiefnemer tot Horizontaal Toezicht. Sommige mensen noemden haar naïef vanwege het systeem van toezicht dat gebaseerd is op vertrouwen. De Belastingdienst en de belastingplichtige zijn in de geschiedenis nooit vrienden geweest, eerder ‘vijanden’. Deze kritiek is er nu ook op de plannen om inspecties bij de ILT voortaan altijd aan te kondigen. Bij de Belastingdienst zijn de consequenties in het ergste geval het mislopen van belastinginkomsten, maar bij onderzoeken waarbij je wilt weten wat het feitelijke gedrag van een onderneming is, is het niet verstandig om inspecties vooraf aan te kondigen. De ondernemer heeft op deze manier tijd om gevaarlijke situaties en werkwijzen te verhullen. Ook de doelstelling van de ILT, ‘het bewaken en stimuleren van de wet -en regelgeving voor een veilige en duurzame leefomgeving en transport’, komt hiermee volgens deskundigen in gevaar.

Hoe gaat HT bij de Belastingdienst?
Horizontaal Toezicht bij de Belastingdienst is natuurlijk niet nieuw zoals bij de ILT, maar de nadruk op HT wordt wel steeds groter. Horizontaal Toezicht is slechts één van de vormen van toezicht die de Belastingdienst als toezichthoudende instantie kan inzetten voor het uitvoeren van haar taak. Het bijzondere aan Horizontaal Toezicht is dat de relatie tussen de Belastingdienst en de belastingplichtige gebaseerd is op gelijkwaardigheid van partijen en steunt op wederzijds begrip, transparantie in handelen en vertrouwen. Hoe meer een organisatie fiscaal ‘in control’ is, hoe meer vertrouwen de Belastingdienst heeft in de juistheid en volledigheid van de administratie van de organisatie. Het is dus een procesgericht controlesysteem in plaats van de traditionele datagerichte controle.

De voordelen van Horizontaal Toezicht

De belastingplichtige moet de nodige inspanningen verrichten om überhaupt al onder HT te kunnen komen, maar staan er ook voordelen tegenover? Hieronder een aantal voordelen:

  • Eén aanspreekpunt bij de Belastingdienst. De Belastingdienst krijgt hiermee ook een gezicht. Als er bepaalde issues zijn, dan kan direct contact worden opgenomen met de contactpersoon;
  • Minder toezicht zoals controles en vragenbrieven;
  • Minder risico op correcties, naheffingen en boetes (doordat er over en weer vaak contact is, kunnen grijze gebieden vóórdat de aangifte is ingediend besproken worden);
  • Sneller een definitieve aanslag (in de praktijk kan bij bedrijven met HT binnen een week al een definitieve aanslag op de mat liggen).

Nadelen van Horizontaal Toezicht

Er zitten niet alleen maar voordelen aan HT. Nadelen kunnen zijn:

  • Ten eerste moet de organisatie al enige inspanningen verrichten om te beginnen met HT. De Belastingdienst heeft geen expliciete voorschriften hoe het interne proces eruit moet zien, maar het moet wel praktisch toepasbaar en aanvaardbaar zijn. Dit kost tijd en dus geld;
  • De belastingplichtige tekent het convenant en hierdoor wordt er méér vertrouwen gegeven richting de Belastingdienst. Door de verzwaarde zorgplicht zou er wellicht eerder een boete kunnen worden opgelegd als er fouten wordt gemaakt;
  • De controle- en inzagemogelijkheden van de Belastingdienst worden groter;
  • Het is lastiger om aan tax-verkenning en tax-planning te doen. Grensgebieden en grijze gebieden in het fiscaal recht kan men moeilijker opzoeken en daardoor ook minder voordeel behalen als de belastingplichtige bij ‘mogelijke twijfelgevallen’ al moet overleggen met de Belastingdienst.

Elsevier Nextens organiseert:
Praktijkdag Horizontaal Toezicht
De impact, risico’s en successen!
28 oktober 2014, Jaarbeurs, Utrecht
Meer informatie >

Discussie (1)

Bekijken en participeren
BCA Administratiekantoor
HT is een verkapte vorm van uitbesteding van de taken van de belastingdienst, waardoor andere bedrijven de verantwoording op hun schouders gaan nemen, maar zij zullen dan ook worden afgerekend bij misstanden. Dit alles met zo min mogelijk voordelen aan de adviseurs- en accountantskantoren.
Log in of Registreer om een reactie te plaatsen
terug